Eerste fase Onderzoek Economische Geschiedenis van Den Haag afgerond
Aanbieding De Verkenning

Op donderdag 1 juli werd de eerste fase van het wetenschappelijk onderzoek naar de economische geschiedenis van Den Haag afgerond. Het verslag van deze Verkenning werd door SHIE-voorzitter de heer J.J. Havelaar aangeboden aan de heer H.P.M. Kool, wethouder Sociale Zaken, Werkgelegenheid en Economie en de heer G. Zandsteeg, algemeen directeur Kamer van Koophandel Den Haag.
De studie werd verricht onder auspiciën van de VU Amsterdam onder leiding van Prof. dr. C.A. Davids en uitgevoerd door mevrouw dr. S.C.P.J. Go.

Een paar jaar geleden werd door de Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE) het plan opgevat om de economische geschiedenis van de stad Den Haag op een wetenschappelijk manier te laten onderzoeken. Een ronde van gesprekken met mogelijk geïnteresseerden naar een dergelijke studie leverde een positief resultaat op. Prof. dr. C.A. Davids, hoogleraar economische en sociale geschiedenis aan de Vrije Universiteit te Amsterdam werd bereid gevonden om een onderzoeksproject op te zetten en dit te begeleiden. Mevrouw S.C.P.J. Go, onderzoeker in de Faculteit der Letteren van de Vrije Universiteit heeft de eerste - verkennende - fase van het onderzoek uit gevoerd. Deze fase werd gefinancierd door de gemeente Den Haag samen met de Kamer van Koophandel Den Haag.

Het totale project 'Economische geschiedenis van Den Haag. Ondernemen, stedelijk politiek en bedrijfserfgoed 1800-2000' zal een veel omvattend onderzoekstraject worden, dat zich over enkele jaren zal uitstrekken. Het zal een diversiteit van invalshoeken krijgen, zoals econo-mische geschiedenis, sociale geschiedenis, stedenbouwkundige ontwikkelingen, bestuurlijke ontwikkelingen, erfgoedaspecten, technische ontwikkelingen en bedrijfsgeschiedenis. Dit alles tegen het licht van de recente economische en stedenbouwkundige ontwikkelingen. Uiteindelijk zal de studie uitmonden in diverse producten, zoals symposia, artikelen en als sluitstuk zal een uitgebreide publicatie verschijnen over de economische geschiedenis van Den Haag.

De Verkenning omvat: een inventarisatie van de beschikbare literatuur en bronnenmateriaal, een overzicht van onderzoeksmogelijkheden per thema, de financieringsmogelijkheden zijn in kaart gebracht en er is gekeken naar relevante samenwerkingsmogelijkheden op onderzoeksgebied in Den Haag, waarmee het onderzoek een breder draagvlak krijgt.
Met de afronding van De Verkenning is een belangrijke fase ingegaan. SHIE-voorzitter Koos Havelaar hierover: "Hiermee is een belangrijke stap gezet in het traject van het onderzoek en duidelijk geworden dat het potentie heeft. Nu kan het onderzoek echt van start!"  

De Haagse Hogeschool, HOVO en SHIE bieden cursus
"De economische geschiedenis van Den Haag"

De Haagse Hogeschool biedt in het najaars programma 2010 van het Hoger Onderwijs voor Ouderen (HOVO) een serie colleges aan met als onderwerp "De economische geschiedenis van Den Haag, erfgoed en stedelijke politiek."

Het Hoger Onderwijs Voor Ouderen is bedoeld voor mensen van 50 jaar en ouder die zich willen blijven ontwikkelen of een nieuw vakgebied willen ontdekken.

In de cursus worden de historische achtergrond en de ontwikkeling van de Haagse economie geschetst. Daarmee worden de diverse sectoren van het werkzame verleden van de stad belicht. Behalve 6 hoorcolleges zijn er ook 2 excursies aan verbonden. De eerste excursie door de Haagse grachten behandelt het erfgoed van de economische geschiedenis van de stad. De tweede excursie gaat naar het industriegebied de Binckhorst.

De colleges worden gegeven in de maanden oktober en november 2010.  De volgende thema´s worden behandeld: de economische geschiedenis vòòr 1850, de eerste industriële stappen van Den Haag, nutsbedrijven en stedelijke politiek, erfgoed van de economische geschiedenis in de stad, de voedingsmiddelen- en luxe-industrie. Den Haag als dienstenstad en de toekomst van het economisch erfgoed. De kosten van deze cursus  bedragen € 185. De colleges worden gegeven in De Haagse Hogeschool, Johanna Westerdijkplein 75 in Den Haag.

De colleges worden gegeven door Koos Havelaar en Louis Kanneworff. Beiden zijn bestuurslid van de SHIE en hebben over deze onderwerpen al gepubliceerd.

Voor meer informatie over de cursus, de studiegids van de HOVO en inschrijving kunt u terecht op de site van de HOVO.

Tentoonstelling MijnDenHaagWerkt! Ambacht & industrie

In het kader van het project MijnDenHaag*  van het Haags Historisch Museum worden al twee jaar Hagenaars uitgenodigd om met ‘eigen historische voorwerpen' naar het museum te komen. Hun verhalen en objecten vormen het uitgangspunt van deze eerste tentoonstelling binnen het project, waarin de bedrijvigheid in de stad centraal staat. De voorwerpen worden gecombineerd met de museumobjecten en bruiklenen uit het Haags Gemeentearchief, particulieren, bedrijven en andere musea. De Haagse ambachten en industrie in de periode 1930 - 1970 vormen de context voor de objecten. Vier bedrijfstakken worden er uitgelicht: de hout- en meubelindustrie, de metaal- en elektrotechnische industrie, de grafische industrie en de voedings- en genotmiddelenindustrie. Bekende bedrijfsnamen passeren daarbij de revue. Te denken valt aan Dekker Hout, Mutters, Pander, Jan Jaarsma, Van der Heem, Escher, Hus, Lensvelt Nicola, De Sierkan, Laurens en de ZHB. Voor iedereen dus een feest van de herkenning!
De tentoonstelling is met de inhoudelijke steun van de SHIE tot stand gekomen en gerealiseerd door Havelaar Erfgoed Projecten (HEP).

SHIE website geheel vernieuwd!

Tegelijk met de opening van de tentoonstelling ‘MijnDenHaagWerkt! Ambacht en industrie' werd de vernieuwde website van de SHIE gelanceerd. De afgelopen maanden is er veel werk verzet om de website een nieuwe opzet te geven en te restylen. Belangrijke verbeteringen zijn aangebracht wat betreft navigatie. Naast de meest elementaire onderdelen als doelstellingen van de SHIE en uitleg wat industrieel erfgoed is, zijn de belangrijkste onderdelen de projecten van de SHIE. Het langstlopende project is Muurvlakte te Huur. Hier wordt een overzicht gegeven over de restauratie van muurreclames in Den Haag en omgeving van de afgelopen vijf jaar. Een beeldverslag met commentaar geeft inzicht in de het verloop van dit spraakmakende project.
Een meer recenter project vormt de Economiche Geschiedenis van Den Haag. Dit groot opgezette onderzoeksproject met de volledige titel: Economische geschiedenis van Den Haag, Ondernemen, Stedelijke politek en Bedrijfserfgoed 1800 - 2000, vormde de directe aanleiding van de vernieuwing van de site. Daarmee kan ruimte worden ingericht om dit project op de voet te kunnen gaan volgen. De startfase is nu reeds te raadplegen en er zijn ook al lijnen uitgezet naar het vervolg de Pilot, die na de Verkenning zal gaan plaats vinden.

Economische Geschiedenis van Den Haag

Op maandag 5 oktober werd de officiële start gemaakt met de wetenschappelijk studie: Economische geschiedenis van Den Haag, Ondernemen, stedelijke politiek en bedrijfserfgoed, 1800-2000. In zalencentrum Concordia - de vroegere drukkerij Voortvaren - werd door een aantal inleiders de achtergrond geschetst van het plan en ook inzicht gegeven in de uit te voeren studie. De onderzoeker drs.Sabine Go van de Vrije Universiteit Amsterdam zal het eerste gedeelte van het project  - de Verkenning - uitvoeren en in mei 2010 verslag doen van haar bevindingen.

De Verkenning zal onder meer omvatten een inventarsiatie van de beschikbare literatuur en bronnenmateriaal. Verder het vaststellen van de concrete onderzoeksmogelijkheden en het maken van een inhoudelijke omschrijving van mogelijke deelprojecten. Ook zullen de financieringsmogelijkhedenvoor de deelprojecten inkaart worden gebracht en zal worden gekeken naar mogelijke samenwerkingspartners. Verder zal er een uitgewerkt voorstel worden gemaakt voor de pilotstudie, die als vervolg op de Verkening zal plaatsvinden en met name is bedoeld om het onderzoekszoeksterrrein in de diepte te verkennen. We houden u op de hoogte.

Haags Gemeentearchief en SHIE organiseren fietstocht `Van Scheveningsehaven tot Binckhorsthaven'

Ter gelegenheid van het 125 jarig bestaan van en in samenwerking met Het Haagse Gemeentearchief heeft de SHIE de fietsroute "Van Scheveningsehaven tot Binckhorsthaven" uitgebracht. In de route wordt ingegaan op de geschiedenis van de Haagse industriegebieden. De presentatie van de route vond plaats op zaterdag 20 juni 2009 in de Scheveningse Visafslag. Na een toelichting op de route, stapten meer dan 125 deelnemers op de fiets om de route ook daadwerkelijk te gaan fietsen. Onderweg waren verschillende locaties voor de deelnemers toegankelijk, waaronder de indrukwekkende electriciteitscentrale aan het De Constant Rebecqueplein, de papierfabriek Jero en de voormalige Fokkerschool.

De route "Van Scheveningsehaven tot Binckhorsthaven" is de 7e route langs industrieel erfgoed die door de SHIE is uitgegeven. Steeds staat een bepaald aspect van het industrieel erfgoed centraal. Met deze route wordt via de historische verbindingen van waterwegen en de route van de stoomtram van Scheveningen naar Hollands Spoor een verbinding gelegd tussen de historische gezien belangrijkste industriegebieden van de stad. De tijdsoverbrugging is ongeveer 50 jaar - tussen 1900 en 1950.
De route is verkrijgbaar via de SHIE, de VVV en boekhandel Verwijs.
De prijs is € 2,40.
Zie ook de recensie over de fietsroute op de site van Trouw:
Nostalgie langs bedreigde industrie

Onthulling terrazzoplaat firma Rosa

Zaterdag 13 juni is aan de Pretoriusstraat 46 in Den Haag de gerestaureerde terrazzoplaat van de firma Rosa onthuld. De terrazzoreclameplaat is in opdracht van de SHIE gerestaureerd door de oudste nog bestaande terrazzofirma in Den Haag, de Fima Cristofoli uit 1913. De restauratie was een arbeidsintensief proces, waarbij de plaat steentje voor steentje weer in de oude vorm werd hersteld. Een fotorapportage op de pagina het restauratieproces, laat de verschillende stadia in dit proces zien.
De terrazzoreclame is teruggehangen op zijn oorspronkelijke plaats aan de gevel van de Pretoriusstraat, wat voorheen de oorspronkelijke werkplaats met woonhuizen van de firma Rosa was.

Project Economische Erfgoed van Den Haag 1800 - 2000 in gang gezet

In het Vijf jaren plan van de SHIE is een actie opgenomen om te komen tot een goede beschrijving van de historische ontwikkeling van het economische erfgoed van Den Haag (zie www.shie.nl). Het idee hiervoor is ingegeven door de behoefte om een systematische wetenschappelijke studie van de economische ontwikkelingen en het daarbij behorende erfgoed te laten uitvoeren. Om de totstandkoming van de genoemde studie te realiseren is door het bestuur een kleine werkgroep ingesteld.

De opstelling van een studie over de ontwikkeling van het economische erfgoed van Den Haag in de periode 1800 - 2000 is om een aantal redenen van belang.

Allereerst is het voor een grote stad als Den Haag wenselijk om de eigen geschiedenis zo goed mogelijk vast te leggen, zowel voor de huidige bewoners als voor de toekomstige generatie. Voorts is het zinvol om de beeldvorming over de stad Den Haag bij te stellen. Door velen wordt Den Haag nog steeds beschouwd als een stad waar de dienstverlenende sector en de ambtenarij het beeld bepalen. Dit beeld strookt echter niet met de realiteit (zeker niet in het verleden). Een andere belangrijke motivering van de studie is dat deze inspiratie kan bieden voor de toekomstige ontwikkeling van Den Haag.

De SHIE-werkgroep heeft in 2008 gesprekken gevoerd met een aantal betrokken personen en instanties. Voor wat betreft laatstgenoemde partijen gaat dat om gesprekken met de gemeente Den Haag (DSO), het Haags Historisch Museum (HHM), het Haags Gemeentearchief (HGA) en de Kamer van Koophandel Haaglanden. Uit deze gesprekken bleek dat voor de uitvoering van de studie sprake is van een duidelijk draagvlak bij betrokken partijen. Op basis daarvan is vervolgens contact gelegd met de Vrije Universiteit, waar begin 2008 een nieuw instituut is opgericht dat zich bezig houdt met de relatie tussen erfgoed en stedelijke ontwikkeling. Thans vindt overleg plaats met onderzoekers die bereid zijn de studie uit te gaan voeren.

We houden u op de hoogte van de voortgang van het project.

De werkgroep stelt het op prijs om over het bovenstaande uw suggesties te ontvangen.

Restauratie muurreclame Rynbende afgerond

Zaterdag 25 april 2009 is de restauratie van de muurreclame van Rynbende's "zeer oude genever en fijne likeuren" in Leidschendam afgerond. De muurreclame is 10 jaar geleden door de SHIE ontdekt en in het jaar 2000 gerestaureerd. Omdat een muurreclame sterk onderhevig is aan slijtage door weersinvloeden - regen en zon heffen hun tol - heeft de muurreclame in opdracht van de SHIE een opfrisrestauratie gekregen. De restauratie is financieel mogelijk gemaakt door de Leidschendamse Stichting A.L.H.J. Van Ravesteyn Fonds.
Lees verder op de pagina Rynbende heit de klok.

Restaurator René Klarenbeek geeft een toelichting bij de afronding van de restauratie.

Restauratie muurreclame Tasmanstraat

Op 18 mei is een start gemaakt met de restauratie van een aantal muurreclames aan de zijmuur van Tasmanstraat 147. Een deel van de reclames wordt volledig gerestaureerd, terwijl de overige geconserveerd zullen worden.
Tot 1915 was op deze plaats een halte van de stoomtram van Scheveningen van Station Hollands Spoor naar het Vredespaleis. Dat verklaart waarom er juist op deze plaats een groot aantal reclames is aangebracht.

Deze restauratie wordt financieel mogelijk gemaakt door: de gemeente Den Haag, Fonds 1818, Shell Nederland, Reclamepaleis, De Vrienden van Den Haag.

De restauratie is ondertussen afgerond. Het verslag van de restauratie van de muurreclames is te vinden op de pagina muurreclame Tasmanstraat.